Trong thực tiễn giao kết hợp đồng, đặc biệt là các hợp đồng có giá trị lớn hoặc liên quan đến bất động sản, nhiều chủ thể lựa chọn tiến hành rà soát pháp lý trước khi ký kết chính thức. Tuy nhiên, không ít trường hợp các bên vẫn yêu cầu công chứng hợp đồng khi quá trình rà soát pháp lý chưa hoàn tất, dẫn đến băn khoăn về hiệu lực và rủi ro pháp lý. Việc hiểu đúng mối quan hệ giữa công chứng hợp đồng và giai đoạn rà soát pháp lý có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn cho giao dịch. Bài viết phân tích rõ vai trò và giới hạn của công chứng hợp đồng trong bối cảnh đang rà soát pháp lý theo quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Những điều không bao giờ nên nói khi làm việc với văn phòng công chứng
Rà soát pháp lý hợp đồng là gì?
Rà soát pháp lý hợp đồng là quá trình:
Kiểm tra tính hợp pháp của chủ thể, đối tượng và nội dung hợp đồng;
Đánh giá sự phù hợp với pháp luật chuyên ngành;
Phát hiện rủi ro tiềm ẩn và khả năng phát sinh tranh chấp;
Đề xuất sửa đổi, bổ sung điều khoản nhằm bảo đảm tính khả thi.
Giai đoạn rà soát pháp lý thường do luật sư, bộ phận pháp chế hoặc đơn vị tư vấn độc lập thực hiện, không phải là thủ tục bắt buộc theo luật, nhưng có ý nghĩa phòng ngừa rủi ro cao.
Công chứng hợp đồng có phụ thuộc vào việc hoàn tất rà soát pháp lý không?
Pháp luật không yêu cầu việc rà soát pháp lý phải hoàn tất thì mới được công chứng hợp đồng. Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng, nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Điều này có nghĩa:
Công chứng viên không kiểm soát toàn bộ quá trình rà soát pháp lý như luật sư;
Công chứng không thay thế cho hoạt động rà soát pháp lý;
Việc công chứng trong giai đoạn rà soát pháp lý vẫn có thể thực hiện nếu hợp đồng đáp ứng điều kiện công chứng.
Ý nghĩa của công chứng hợp đồng trong giai đoạn rà soát pháp lý
Xác lập giá trị pháp lý chính thức cho thỏa thuận
Thời điểm công chứng là mốc:
Ghi nhận ý chí thống nhất của các bên;
Xác lập hiệu lực pháp lý của hợp đồng;
Tạo căn cứ pháp lý để các bên tiếp tục hoàn thiện các nghĩa vụ liên quan.
Trong nhiều trường hợp, công chứng được sử dụng như bước khóa chặt ý chí giao kết, dù một số nội dung kỹ thuật pháp lý vẫn đang được rà soát.
Hạn chế rủi ro thay đổi ý chí sau rà soát
Việc công chứng hợp đồng trong giai đoạn rà soát pháp lý có thể:
Ngăn ngừa việc một bên thay đổi ý định sau khi đã đạt được thỏa thuận cơ bản;
Tạo sức ép thực hiện đúng cam kết đã công chứng;
Làm rõ trách nhiệm nếu một bên viện lý do “chưa rà soát xong” để không thực hiện nghĩa vụ.
Ranh giới pháp lý của công chứng viên trong giai đoạn rà soát pháp lý
Theo “Điều 17 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có trách nhiệm:
Kiểm tra tính hợp pháp, tính xác định của hợp đồng;
Giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc công chứng;
Từ chối công chứng nếu hợp đồng vi phạm điều kiện có hiệu lực hoặc không thể thực hiện.
Công chứng viên không có nghĩa vụ:
Thực hiện rà soát pháp lý chuyên sâu như luật sư;
Đánh giá rủi ro thương mại hoặc chiến lược;
Dự đoán khả năng tranh chấp trong tương lai.
Rủi ro pháp lý khi công chứng hợp đồng trước khi hoàn tất rà soát pháp lý
Việc công chứng sớm có thể dẫn đến:
Hợp đồng phát sinh hiệu lực dù còn điều khoản chưa được rà soát kỹ;
Khó sửa đổi, bổ sung sau khi đã công chứng;
Phát sinh tranh chấp khi phát hiện vi phạm pháp luật chuyên ngành;
Nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.
Theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định, không phụ thuộc vào việc đã hay chưa rà soát pháp lý.
>>> Xem thêm: Mức giá trung bình hiện nay cho dịch vụcông chứng giấy tờ là bao nhiêu?
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn rà soát pháp lý có làm mất quyền rà soát tiếp không?
Câu trả lời là không. Việc công chứng:
Không tước bỏ quyền rà soát pháp lý tiếp theo;
Không ngăn cản việc phát hiện và xử lý rủi ro pháp lý sau công chứng;
Không làm mất quyền yêu cầu sửa đổi, hủy bỏ hoặc tuyên vô hiệu nếu có căn cứ pháp luật.
Tuy nhiên, việc xử lý rủi ro sau công chứng thường tốn kém và phức tạp hơn so với xử lý trước khi công chứng.
Kết luận
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn rà soát pháp lý không bị pháp luật cấm, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu nội dung chưa được kiểm tra kỹ lưỡng. Công chứng xác lập hiệu lực pháp lý của hợp đồng, trong khi rà soát pháp lý là công cụ phòng ngừa tranh chấp. Nhận thức đúng vai trò và giới hạn của từng hoạt động là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
