Sự nhầm lẫn trong giao dịch dân sự là căn cứ quan trọng để một bên yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu, đặc biệt đối với các hợp đồng đã được lập thành văn bản và công chứng. Trong bối cảnh đó, hồ sơ công chứng lưu trữ không chỉ phản ánh nội dung giao dịch mà còn ghi nhận toàn bộ quá trình xác lập ý chí của các bên tại thời điểm công chứng. Việc phân tích vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định sự nhầm lẫn có ý nghĩa thiết thực trong thực tiễn giải quyết tranh chấp, giúp cơ quan có thẩm quyền đánh giá đúng bản chất giao dịch và bảo đảm sự ổn định của quan hệ pháp luật dân sự.
1. Sự nhầm lẫn trong giao dịch dân sự và yêu cầu chứng minh
Theo “Điều 126 Bộ luật Dân sự 2015”, giao dịch dân sự được xác lập do nhầm lẫn khi một bên hiểu sai về chủ thể, đối tượng hoặc nội dung của giao dịch, dẫn đến việc xác lập giao dịch không đúng với ý chí thực sự của mình. Khi yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do nhầm lẫn, bên yêu cầu phải chứng minh sự tồn tại của yếu tố nhầm lẫn tại thời điểm giao kết.
Đối với giao dịch đã được công chứng, việc chứng minh sự nhầm lẫn trở nên phức tạp hơn, bởi văn bản công chứng thường được coi là phản ánh đầy đủ và trung thực ý chí của các bên.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và giá trị phản ánh ý chí giao kết
Theo “Điều 61 Luật Công chứng 2014”, hồ sơ công chứng bao gồm văn bản công chứng và toàn bộ giấy tờ liên quan đến việc công chứng. Khác với bản hợp đồng giao cho các bên, hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện:
Quá trình chuẩn bị và kiểm tra hồ sơ
Việc giải thích quyền, nghĩa vụ của công chứng viên
Các tài liệu chứng minh năng lực hành vi và sự tự nguyện của các bên
Các chỉnh sửa, bổ sung trước khi ký kết
Những yếu tố này giúp làm rõ liệu bên tham gia giao dịch có thực sự hiểu đúng nội dung giao dịch hay không.
Thứ nhất, sự không thống nhất giữa lời khai của đương sự và nội dung hồ sơ lưu trữ.
Thứ hai, dấu vết chỉnh sửa, bổ sung hợp đồng thể hiện trong hồ sơ công chứng có thể phản ánh quá trình làm rõ nội dung trước khi ký.
Thứ ba, lời chứng của công chứng viên cho thấy mức độ giải thích, hướng dẫn và xác nhận sự tự nguyện của các bên.
Những yếu tố này giúp cơ quan giải quyết tranh chấp đánh giá liệu sự nhầm lẫn có thực sự tồn tại hay chỉ được viện dẫn nhằm thoái thác nghĩa vụ.
4. Giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng lưu trữ trong tố tụng
Theo quy định của pháp luật tố tụng, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ và được coi là xác thực, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu. Khi xem xét yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do nhầm lẫn, Tòa án thường:
Đối chiếu nội dung hợp đồng với hồ sơ công chứng lưu trữ
Đánh giá trình tự, thủ tục công chứng có được tuân thủ hay không
Xem xét trách nhiệm của công chứng viên trong việc giải thích nội dung giao dịch
Hồ sơ công chứng lưu trữ vì vậy đóng vai trò trung tâm trong việc xác định sự tồn tại hoặc không tồn tại của yếu tố nhầm lẫn.
5. Trách nhiệm của tổ chức hành nghề công chứng trong bảo đảm giá trị hồ sơ lưu trữ
Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ công chứng đầy đủ, an toàn và bảo đảm khả năng tra cứu khi có yêu cầu hợp pháp. Trong bối cảnh tranh chấp liên quan đến sự nhầm lẫn, hồ sơ lưu trữ không đầy đủ hoặc không phản ánh đúng quá trình công chứng có thể làm suy giảm giá trị chứng cứ của văn bản công chứng và làm phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức hành nghề công chứng.
6. Nhận xét và kiến nghị
Có thể khẳng định rằng, hồ sơ công chứng lưu trữ giữ vai trò then chốt trong việc xác định sự nhầm lẫn trong giao dịch dân sự. Việc lập và lưu trữ hồ sơ công chứng đầy đủ, chính xác không chỉ bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần bảo đảm sự ổn định và an toàn của các quan hệ dân sự.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
