Khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

Thu nhập của cá nhân từ hoạt động kinh doanh có thể đến từ nhiều lĩnh vực như sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ, môi giới hoặc kinh doanh trên nền tảng số. Tuy nhiên, pháp luật quy định một số khoản thu nhập từ sản xuất nông nghiệp được miễn thuế nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện. Vậy những khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây.

1. Các khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

Theo Điều 7 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ kinh doanh thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân được phân thành 06 nhóm chính.

Cụ thể, các khoản thu nhập từ hoạt động kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

– Thứ nhất, thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ

Theo khoản 1 Điều 7, thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật được xác định là thu nhập từ kinh doanh chịu thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa qua chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, cũng như hoạt động sản xuất muối, thu nhập chỉ thuộc diện chịu thuế nếu không đáp ứng điều kiện miễn thuế theo quy định.

– Thứ hai, thu nhập từ hành nghề độc lập

Căn cứ khoản 2 Điều 7, thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân được xác định là thu nhập từ kinh doanh để tính thuế thu nhập cá nhân khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

• Có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định;
• Có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.

– Thứ ba, thu nhập từ hoạt động đại lý

Khoản 3 Điều 7 xác định thu nhập phát sinh từ hoạt động đại lý thuộc nhóm thu nhập từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân.

Các hoạt động đại lý tiêu biểu bao gồm:

• Đại lý bảo hiểm;
• Đại lý xổ số;
• Đại lý bán hàng đa cấp.

– Thứ tư, thu nhập từ hoạt động môi giới: Các khoản thu nhập phát sinh từ việc thực hiện hoạt động môi giới theo quy định của pháp luật thuộc diện thu nhập từ kinh doanh chịu thuế.

– Thứ năm, thu nhập từ hợp tác kinh doanh với tổ chức, doanh nghiệp: Cá nhân có thu nhập từ hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức, doanh nghiệp thuộc nhóm đối tượng được xác định theo quy định về thu nhập từ kinh doanh.

– Thứ sáu, thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số: Các khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh thông qua thương mại điện tử, nền tảng số cũng thuộc nhóm thu nhập từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân.

2. Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thủy sản, sản xuất muối khi nào được miễn thuế?

Như đã đề cập, khoản 1 Điều 7 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định trường hợp loại trừ đối với thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất một số sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản và sản xuất muối khi xác định thu nhập từ kinh doanh chịu thuế thu nhập cá nhân.

Cụ thể, theo khoản 1 Điều 21 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ hoạt động trực tiếp sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa qua chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường và hoạt động sản xuất muối của hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân.

Để được hưởng chính sách miễn thuế, hộ gia đình, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại khoản 2 Điều 21, cụ thể như sau:

– Thứ nhất, có quyền sử dụng hoặc thuê đất, mặt nước hợp pháp và trực tiếp tham gia sản xuất

Hộ gia đình, cá nhân phải có quyền sử dụng đất, quyền thuê đất theo hợp đồng thuê đất (bao gồm đất có mặt nước), quyền sử dụng hoặc thuê mặt nước hợp pháp để phục vụ hoạt động sản xuất. Đồng thời, người nộp thuế phải trực tiếp tham gia lao động sản xuất các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt hoặc sản xuất muối.

Nếu thuê lại đất hoặc mặt nước từ tổ chức, cá nhân khác, người sản xuất phải có văn bản thuê đất, mặt nước theo đúng quy định pháp luật. Yêu cầu này không áp dụng đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân nhận khoán trồng rừng, chăm sóc, quản lý và bảo vệ rừng theo quy định.

Đối với hoạt động đánh bắt thủy sản, cá nhân phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc hợp đồng thuê tàu, thuyền phục vụ mục đích đánh bắt và trực tiếp tham gia hoạt động này. Quy định trên không áp dụng đối với trường hợp đánh bắt thủy sản trên sông bằng hình thức đáy sông (đáy cá), với điều kiện hoạt động không thuộc các hình thức khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm.

– Thứ hai, có nơi cư trú tại địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất

Hộ gia đình, cá nhân phải thực tế có nơi cư trú tại địa phương nơi thực hiện hoạt động sản xuất cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, đánh bắt hoặc sản xuất muối.

Địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất đối với cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng và sản xuất muối được xác định theo đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm cả xã giáp ranh với xã nơi diễn ra hoạt động sản xuất.

Riêng đối với hoạt động đánh bắt thủy sản, điều kiện về nơi cư trú tại địa phương nơi sản xuất không được đặt ra.

3. Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có được thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay không?

Theo điểm a khoản 4 Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, về nguyên tắc, thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú không thuộc trường hợp thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay và nộp thuế thay. Tuy nhiên, quy định này có một số trường hợp ngoại lệ cụ thể.

Các trường hợp ngoại lệ bao gồm:

• Thu nhập từ hoạt động kinh doanh thông qua chủ quản nền tảng thương mại điện tử hoặc nền tảng số có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán;
• Thu nhập phát sinh từ hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức;
• Thu nhập từ hoạt động làm đại lý bán đúng giá đối với các lĩnh vực bảo hiểm, xổ số và bán hàng đa cấp;
• Thu nhập từ hoạt động môi giới khi cá nhân thực hiện môi giới theo hợp đồng đã ký với tổ chức.

>>> Có thể bạn quan tâm: Chi phí sang tên sổ đỏ nhanh cho căn hộ chung cư hết bao nhiêu tiền?