Lời căn dặn con cháu về nhà đất có được xem là di chúc thừa kế không?
Việc cha mẹ, ông bà để lại lời căn dặn con cháu liên quan đến việc chia nhà, đất hoặc dành một phần tài sản làm nơi thờ cúng từng diễn ra rất phổ biến, đặc biệt trong giai đoạn trước những năm 2000. Tuy nhiên, không phải mọi lời căn dặn như vậy đều đương nhiên được coi là di chúc thừa kế nhà đất theo quy định pháp luật.
Trên thực tế, lời căn dặn con cháu có thể được thể hiện bằng văn bản hoặc bằng lời nói. Tùy từng trường hợp cụ thể, lời căn dặn này có thể được xác định là di chúc hợp pháp, di chúc không hợp pháp hoặc không phải là di chúc.
1. Lời căn dặn con cháu được xác định là di chúc bằng văn bản
Thực tế cho thấy, không phải di chúc nào cũng mang tên gọi là “di chúc”. Nhiều văn bản dù có tiêu đề là “lời căn dặn con cháu” nhưng vẫn được xác định là di chúc nếu nội dung thể hiện ý chí định đoạt tài sản sau khi chết.
Căn cứ Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, lời căn dặn con cháu dưới hình thức văn bản được xem là di chúc hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
(1) Điều kiện về người lập
– Người lập phải minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập văn bản;
– Việc lập văn bản hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
(2) Điều kiện về nội dung
– Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;
– Có các nội dung cơ bản như:
Ngày, tháng, năm lập văn bản;
Họ tên, nơi cư trú của người lập;
Người, cơ quan hoặc tổ chức được hưởng nhà, đất;
Tài sản để lại và nơi có tài sản.
Ngoài các nội dung chủ yếu trên, văn bản có thể ghi nhận thêm những nội dung khác theo ý chí của người lập.
(3) Điều kiện về hình thức
Hình thức văn bản không trái quy định pháp luật;
Trên thực tế, lời căn dặn con cháu thường được lập dưới dạng văn bản không có người làm chứng (viết tay hoặc đánh máy, có chữ ký của người lập), hoặc văn bản có người làm chứng.
Mặc dù bài viết căn cứ vào Bộ luật Dân sự 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017), nhưng các điều kiện để di chúc có hiệu lực về cơ bản được kế thừa và thống nhất với các quy định trước đây như Pháp lệnh Thừa kế năm 1990, Bộ luật Dân sự 1995 và Bộ luật Dân sự 2005. Do đó, bản “lời căn dặn con cháu” lập từ trước vẫn có thể được xác định là di chúc bằng văn bản nếu đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên.
>>> Xem thêm: Dịch vụ sổ đỏ trọn gói nhanh và uy tín, hỗ trợ nhận hồ sơ online và giao sổ tại nhà
Bên cạnh đó, Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”
Quy định này cho thấy, tên gọi của văn bản không quyết định việc đó có phải là di chúc hay không, mà yếu tố then chốt nằm ở nội dung thể hiện ý chí định đoạt tài sản sau khi chết.
Tóm lại, lời căn dặn con cháu bằng văn bản sẽ được xác định là di chúc hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Trường hợp chỉ thể hiện ý chí nhưng không đáp ứng đủ điều kiện thì vẫn có thể được coi là di chúc, song là di chúc không hợp pháp.
2. Lời căn dặn con cháu được xác định là di chúc miệng
Căn cứ Điều 629 và khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, lời căn dặn con cháu được xem là di chúc miệng khi ngoài các điều kiện chung của di chúc, còn phải đáp ứng thêm các yêu cầu sau:
Lời căn dặn được đưa ra trong trường hợp người có tài sản bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản;
Ý chí cuối cùng phải được thể hiện trước mặt ít nhất 02 người làm chứng;
Ngay sau khi người để lại lời căn dặn thể hiện ý chí, người làm chứng phải ghi chép lại nội dung, cùng ký tên hoặc điểm chỉ.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày người lập di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, văn bản ghi nhận lời căn dặn phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Một số lưu ý quan trọng
Không được làm chứng nếu là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật; người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan; người chưa thành niên; người mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Việc công chứng, chứng thực chỉ nhằm xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng, không chứng thực nội dung di chúc miệng.
3. Những trường hợp lời căn dặn con cháu không được coi là di chúc
Ngoài các trường hợp nêu trên, rất nhiều lời căn dặn con cháu không được xác định là di chúc thừa kế nhà đất hoặc bị coi là di chúc nhưng không còn hiệu lực, chẳng hạn như:
Lời căn dặn chỉ được nói miệng thông thường, không lập thành văn bản (ví dụ: “sau này bố mẹ mất thì mảnh đất này cho con cả…”);
Lời căn dặn của người bị cái chết đe dọa nhưng sau 05 ngày làm việc không được công chứng, chứng thực chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng;
Trường hợp lập di chúc miệng nhưng sau 03 tháng kể từ thời điểm thể hiện ý chí, người đó vẫn còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.
Như vậy, trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Lời căn dặn con cháu về nhà đất có được xem là di chúc thừa kế không?“. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
Đường dây nóng: 0966.22.7979
Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Làm sổ đỏ cần chuẩn bị những giấy tờ gì? Chi phí hết bao nhiêu tiền? Thủ tục xin cấp sổ đỏ được thực hiện qua mấy bước?
>>> Dịch vụ làm sổ đỏ nhanh chóng, uy tín nhất Hà Nội ở đâu? Nên làm sổ đỏ ở văn phòng luật sư hay văn phòng công chứng?
>>> Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp lý hay không? Thủ tục làm sổ đỏ thừa kế nhanh chóng hàng đầu Hà Nội.
>>> Phí công chứng mua bán nhà đất hiện nay quy định như thế nào? Ở đâu công chứng hợp đồng mua bán nhà đất phí rẻ nhất Hà Nội?
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
