Công chứng được xem là “lá chắn pháp lý” giúp bảo đảm tính an toàn và hợp pháp cho các giao dịch dân sự. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có trường hợp công chứng viên sai sót trong việc kiểm tra hồ sơ, xác minh điều kiện giao dịch, dẫn đến hợp đồng bị vô hiệu hoặc phát sinh thiệt hại. Khi đó, nhiều người đặt câu hỏi: Có thể yêu cầu bồi thường khi công chứng sai không? Điều kiện, trình tự và phạm vi
>>> Xem thêm: Nhanh tay đặt lịch công chứng để tránh chờ đợi.
1. Bồi thường khi công chứng sai được pháp luật quy định ra sao?
1.1. Căn cứ pháp lý về bồi thường khi công chứng sai
Theo Điều 38 Luật Công chứng 2014:
Tổ chức hành nghề công chứng phải bồi thường thiệt hại cho người yêu cầu công chứng nếu lỗi thuộc về công chứng viên trong quá trình công chứng.
Sau khi thực hiện nghĩa vụ bồi thường, tổ chức hành nghề công chứng có quyền yêu cầu công chứng viên hoàn trả theo mức độ lỗi.
Đây là căn cứ trực tiếp xác lập quyền yêu cầu bồi thường khi CC sai của người bị thiệt hại.
1.2. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự
Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015:
Người nào có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác thì phải bồi thường.
Theo Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, việc bồi thường phải bảo đảm:
Thiệt hại thực tế được bồi thường toàn bộ và kịp thời;
Mức bồi thường có thể thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định;
Có thể giảm mức bồi thường nếu bên gây thiệt hại không có lỗi hoặc lỗi vô ý.
Như vậy, bồi thường khi CC sai được xác định trên nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
2. Điều kiện để được yêu cầu bồi thường khi công chứng sai
Để được chấp nhận yêu cầu bồi thường khi công chứng sai, người yêu cầu cần chứng minh đủ 4 yếu tố sau:
2.1. Có hành vi công chứng sai
Ví dụ:
Không kiểm tra tình trạng tranh chấp, kê biên;
Công chứng hợp đồng khi chủ thể không đủ năng lực hành vi;
Công chứng sai hình thức bắt buộc;
Bỏ qua nghĩa vụ giải thích hậu quả pháp lý.
2.2. Có thiệt hại thực tế xảy ra
Thiệt hại có thể bao gồm:
Tiền đã thanh toán trong giao dịch;
Chi phí phát sinh: án phí, phí luật sư, lãi vay, chi phí đi lại;
Thiệt hại về cơ hội kinh doanh hợp pháp.
2.3. Có mối quan hệ nhân quả
Thiệt hại phải phát sinh trực tiếp từ lỗi công chứng sai, không phải từ lỗi của bên yêu cầu công chứng.
2.4. Có lỗi của công chứng viên hoặc tổ chức hành nghề công chứng
Theo Điều 17 Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ kiểm tra tính hợp pháp, trung thực, khách quan. Vi phạm nghĩa vụ này sẽ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường khi công chứng sai.
3. Phạm vi và chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường khi công chứng sai
3.1. Ai phải bồi thường khi công chứng sai?
Theo Luật Công chứng 2014, tổ chức hành nghề công chứng là chủ thể trực tiếp bồi thường cho người bị thiệt hại, không phải cá nhân công chứng viên.
Sau đó, tổ chức hành nghề công chứng có quyền yêu cầu công chứng viên hoàn trả.
3.2. Phạm vi bồi thường khi công chứng sai
Theo Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại được bồi thường gồm:
Tài sản bị mất, bị hủy hoại;
Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;
Chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại.
3.3. Trường hợp không được bồi thường khi công chứng sai
Không phát sinh trách nhiệm bồi thường nếu:
Người yêu cầu công chứng cung cấp giấy tờ giả;
Cố ý che giấu thông tin;
Thiệt hại do sự kiện bất khả kháng;
Không chứng minh được mối quan hệ nhân quả.
4. Ví dụ minh họa thực tế về bồi thường khi công chứng sai
Ví dụ: Ông A mua một thửa đất và được Văn phòng công chứng X công chứng hợp đồng chuyển nhượng. Sau đó, Tòa án tuyên hợp đồng vô hiệu do đất đang bị kê biên thi hành án tại thời điểm công chứng. Ông A mất toàn bộ tiền đặt cọc và phát sinh chi phí kiện tụng.
Cơ quan có thẩm quyền xác định công chứng viên đã không kiểm tra tình trạng pháp lý tài sản theo quy định. Văn phòng công chứng X phải bồi thường khi CC sai cho ông A toàn bộ thiệt hại phát sinh.
>>> Xem thêm: Phí công chứng có bắt buộc phải đóng không?
5. Kết luận
✔ Người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường khi công chứng sai nếu chứng minh được lỗi, thiệt hại và quan hệ nhân quả. ✔ Chủ thể bồi thường trực tiếp là tổ chức hành nghề công chứng. ✔ Mức bồi thường căn cứ thiệt hại thực tế theo Bộ luật Dân sự. ✔ Cần thu thập đầy đủ chứng cứ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
