Các trường hợp công chứng viên được từ chối công chứng
Trong quá trình thực hiện giao dịch dân sự, không ít người gặp tình huống hồ sơ bị văn phòng công chứng trả lại hoặc công chứng viên từ chối công chứng. Điều này khiến nhiều người băn khoăn liệu việc từ chối có đúng quy định pháp luật hay không, có được khiếu nại không và những trường hợp nào buộc công chứng viên phải từ chối. Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ căn cứ pháp lý, các trường hợp cụ thể và ví dụ thực tế giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
1. Quyền từ chối công chứng của công chứng viên theo quy định pháp luật
1.1. Căn cứ pháp lý về quyền từ chối công chứng
Theo khoản 4 Điều 44 Luật Công chứng 2014:
Công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội hoặc có dấu hiệu tranh chấp, đe dọa, cưỡng ép, giả tạo.
Ngoài ra, theo Điều 17 Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ:
Kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch; giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý; bảo đảm tính khách quan, trung thực.
Khi không đáp ứng điều kiện pháp luật, việc TCCC là bắt buộc, không phải quyền tùy nghi.
1.2. Ý nghĩa của việc từ chối công chứng
Việc TCCC nhằm:
Ngăn chặn giao dịch trái pháp luật;
Bảo vệ quyền lợi của các bên;
Hạn chế tranh chấp, hợp đồng vô hiệu;
Bảo đảm trật tự pháp lý trong hoạt động công chứng.
2. Các trường hợp công chứng viên bắt buộc phải từ chối công chứng
2.1. Từ chối công chứng khi hợp đồng vi phạm điều cấm của luật
Theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch vi phạm điều cấm của luật là vô hiệu.
Ví dụ:
Chuyển nhượng đất đang tranh chấp;
Mua bán nhà ở thuộc diện bị cấm giao dịch;
Giao dịch nhằm trốn thuế, rửa tiền.
Trong các trường hợp này, công chứng viên buộc phải TCCC.
2.2. Từ chối công chứng khi chủ thể không đủ năng lực hành vi dân sự
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, chủ thể phải có năng lực hành vi dân sự phù hợp.
Ví dụ:
Người mất năng lực hành vi dân sự không có người đại diện hợp pháp;
Người chưa đủ tuổi ký hợp đồng vượt thẩm quyền;
Người không nhận thức, làm chủ hành vi tại thời điểm ký.
2.3. Từ chối công chứng khi hồ sơ, giấy tờ không hợp lệ hoặc có dấu hiệu giả mạo
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng phải đầy đủ, hợp lệ.
2.4. Từ chối công chứng khi có dấu hiệu tranh chấp, cưỡng ép hoặc giả tạo
Theo Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải từ chối nếu:
Giao dịch có dấu hiệu bị ép buộc;
Có đơn tranh chấp đang tồn tại;
Các bên không thống nhất ý chí;
Giao dịch nhằm che giấu giao dịch khác.
>>> Xem thêm: Đừng để thủ tục hành chính làm chậm tiến độ giao dịch – Dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh là lựa chọn an toàn.
3. Người dân cần làm gì khi bị từ chối công chứng?
3.1. Yêu cầu giải thích rõ lý do bị từ chối
Người yêu cầu có quyền đề nghị công chứng viên giải thích căn cứ pháp lý của việc từ chối công chứng.
3.2. Bổ sung, khắc phục hồ sơ nếu có thể
Nếu việc từ chối do thiếu giấy tờ, sai sót kỹ thuật, người dân có thể hoàn thiện lại hồ sơ để tiếp tục yêu cầu công chứng.
3.3. Khiếu nại nếu cho rằng việc từ chối công chứng trái pháp luật
Theo Luật Khiếu nại, người dân có quyền khiếu nại đến:
Trưởng Văn phòng công chứng;
Sở Tư pháp;
Khởi kiện hành chính nếu cần thiết.
4. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ: Ông A mang hồ sơ đến yêu cầu công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Qua kiểm tra, công chứng viên phát hiện thửa đất đang bị Tòa án áp dụng biện pháp cấm chuyển dịch do đang tranh chấp thừa kế. Văn phòng công chứng đã từ chối công chứng và giải thích rõ căn cứ pháp luật. Sau khi vụ tranh chấp được giải quyết, ông A mới đủ điều kiện thực hiện giao dịch.
>>> Xem thêm: Tư vấn miễn phí và hỗ trợ trọn gói chỉ có tại Dịch vụ công chứng chuyên nghiệp.
5. Kết luận
✔ Từ chối công chứng là nghĩa vụ bắt buộc khi giao dịch vi phạm pháp luật hoặc tiềm ẩn rủi ro pháp lý. ✔ Các trường hợp phổ biến gồm: vi phạm điều cấm, thiếu năng lực hành vi, hồ sơ không hợp lệ, có tranh chấp hoặc cưỡng ép. ✔ Người dân có quyền yêu cầu giải thích và khiếu nại nếu thấy việc từ chối không phù hợp. ✔ Việc tuân thủ quy trình giúp bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
