Trong nhiều giao dịch dân sự và thương mại, thời điểm ký kết hợp đồng có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, thứ tự ưu tiên quyền và việc xác định nghĩa vụ của các bên. Khi phát sinh tranh chấp hoặc yêu cầu giải trình, không ít trường hợp đặt ra vấn đề xác minh thời điểm ký hợp đồng đã được công chứng. Tuy nhiên, giữa thời điểm ký, thời điểm công chứng và khả năng xác minh của công chứng viên tồn tại những ranh giới pháp lý rõ ràng. Bài viết phân tích công chứng hợp đồng khi có yêu cầu xác minh thời điểm ký dưới góc độ pháp luật hiện hành.
Thời điểm ký hợp đồng và thời điểm công chứng có phải là một hay không?
Về mặt pháp lý, thời điểm ký hợp đồng và thời điểm công chứng không mặc nhiên trùng nhau.
Thời điểm ký hợp đồng là thời điểm các bên trực tiếp đặt bút ký vào văn bản;
Thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký, đóng dấu và ghi lời chứng.
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật quy định khác. Như vậy, công chứng không làm thay đổi thời điểm các bên đã ký, mà chỉ xác lập hiệu lực pháp lý của văn bản.
Khi nào phát sinh yêu cầu xác minh thời điểm ký hợp đồng đã công chứng?
Yêu cầu xác minh thời điểm ký thường phát sinh trong các trường hợp:
Có tranh chấp về thứ tự ưu tiên quyền và nghĩa vụ;
Có nghi ngờ việc ký lùi ngày, ký trước hoặc ký sau thời điểm công chứng;
Có tranh chấp liên quan đến thời hiệu khởi kiện, thời hạn thực hiện nghĩa vụ;
Có yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc cơ quan thanh tra.
Trong các trường hợp này, việc xác minh không nhằm phủ nhận giá trị công chứng, mà để làm rõ sự kiện pháp lý xảy ra trước hoặc sau thời điểm công chứng.
Giá trị chứng cứ của văn bản công chứng đối với thời điểm ký
Theo “Điều 6 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Tuy nhiên, cần phân biệt:
Văn bản công chứng chứng minh thời điểm công chứng;
Không mặc nhiên chứng minh thời điểm các bên ký, nếu việc ký diễn ra ngoài sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên hoặc không được ghi nhận rõ trong lời chứng.
Do đó, yêu cầu xác minh thời điểm ký chỉ có thể được đáp ứng trong phạm vi thông tin đã được ghi nhận hợp pháp.
Nếu các bên ký hợp đồng trực tiếp trước mặt công chứng viên, thì:
Thời điểm ký trùng với thời điểm công chứng;
Nội dung này được ghi nhận trong lời chứng;
Văn bản công chứng là căn cứ pháp lý vững chắc để xác định thời điểm ký.
Trường hợp ký trước, công chứng sau
Nếu hợp đồng đã được các bên ký trước khi đến công chứng, công chứng viên:
Chỉ chứng nhận chữ ký là do đúng người ký;
Không xác nhận thời điểm thực tế đã ký trước đó;
Không có nghĩa vụ và cũng không có thẩm quyền xác minh thời điểm ký ngoài phạm vi lời chứng.
Theo “Điều 47 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên chỉ chịu trách nhiệm về nội dung và hình thức công chứng trong phạm vi mình chứng nhận.
Xác minh thời điểm ký thông qua hồ sơ công chứng lưu trữ
Khi có yêu cầu xác minh, các tài liệu sau có thể được sử dụng:
Sổ công chứng và số công chứng;
Lời chứng công chứng viên;
Thời điểm tiếp nhận hồ sơ, thời điểm hoàn tất công chứng;
Dữ liệu điện tử (nếu có) theo quy định về công chứng điện tử.
Tuy nhiên, hồ sơ công chứng chỉ phản ánh quá trình công chứng, không thay thế chứng cứ độc lập chứng minh thời điểm ký nếu việc ký không diễn ra trước công chứng viên.
Rủi ro pháp lý khi hiểu sai khả năng xác minh thời điểm ký
Việc nhầm lẫn thường dẫn đến:
Cho rằng văn bản công chứng mặc nhiên xác nhận thời điểm ký;
Yêu cầu công chứng viên xác nhận những sự kiện ngoài phạm vi công chứng;
Tranh chấp kéo dài do thiếu chứng cứ hợp pháp về thời điểm ký;
Hiểu sai giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng.
Theo “Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015”, đương sự có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu của mình, trong đó thời điểm ký là một tình tiết phải được chứng minh bằng chứng cứ hợp pháp.
Kết luận
Khi có yêu cầu xác minh thời điểm ký hợp đồng đã được công chứng, cần phân biệt rõ giữa giá trị chứng cứ của thời điểm công chứng và khả năng chứng minh thời điểm ký thực tế. Công chứng viên chỉ xác nhận những sự kiện diễn ra trong phạm vi hành nghề công chứng và được ghi nhận hợp pháp trong lời chứng. Việc hiểu đúng giới hạn này giúp các bên đánh giá chính xác giá trị pháp lý của văn bản công chứng và lựa chọn phương án chứng minh phù hợp khi phát sinh tranh chấp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
